KRÓTKI PORADNIK DLA RODZICA – DEPRESJA DZIECIĘCA

Dystymia a Depresja – różnice

Dystymia to przewlekły, trwający ponad 2 lata stan złego samopoczucia, przygnębienie, który często zależny jest od bieżących wydarzeń, jednak nie upośledza funkcjonowania psychospołecznego człowieka.  

Dystymię charakteryzuje  przede wszystkim uporczywy charakter – min. 2 lata oraz epizody krótsze i lżejsze niż w przypadku depresji. Dystymia absolutnie nie jest tożsama z depresją, choć obejmuje zaburzenie związane z obniżonym nastrojem.

Depresja jest jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń psychicznych. W skali Europy zajmuje ona trzecie miejsce w rankingu (obok zaburzeń lękowych i bezsenności). Przy bardzo ciężkich stanach depresyjnych wykonanie podstawowych czynności życiowych, takich jak wstanie z łóżka i zrobienie śniadania jest często ponad siły chorego. Obniżenie nastroju osiąga taki poziom, że przeradza się ono w lęk i uniemożliwiający koncentrację niepokój.

Należy do zaburzeń nastroju z poniższymi objawami osiowymi:

Obniżone samopoczucie i przygnębienie przez większość czasu

Utrata zainteresowań i radości z czynności, które wcześniej dawały przyjemność i budziły zaciekawienie

Rozdrażnienie i złość (prawie nigdy nie występują u dorosłych)

Inne częste objawy:

Zmiana rytmu snu

Zmęczenie

Znaczne zmiany masy ciała – u dzieci niezdolność osiągnięcia oczekiwanej wagi

Zmiana apetytu  

Trudności z koncentracją

Trudności z podejmowaniem decyzji

Nieuzasadnione POCZUCIE WINY

Poczucie osamotnienia

Poczucie nieradzenia sobie

Poczucie bycia bezwartościowym

Poczucie bycia w pułapce

Niemożność płaczu

Płaczliwość

Objawy fizyczne; bóle

Pragnienie samotności przez znaczną część dnia

Co powinno niepokoić?

Przejawy depresji na co dzień:

Izolowanie się od środowiska rówieśniczego

Wzmożona konfliktowość z rówieśnikami

Drażliwość, wybuchowość, buntowanie się

Częste absencje w szkole

Drastyczne obniżenie wyników w nauce

Wypowiedzi o charakterze rezygnacyjnym (nic nie ma sensu)

Wypowiedzi o charakterze samobójczym

Twórczość z elementami samobójczymi

Słowa dziecka/nastolatka, które powinny wzbudzić czujność rodzica:

Wszystko źle robię, nic mi się nie udaje

Jestem beznadziejny/ wszystko przeze mnie

Wszystko mnie nuży/ nic mnie nie cieszy

Nikomu na mnie nie zależy

Chcę coś zrobić, ale nie mogę

Najchętniej ciągle bym spał

Rodzice bardziej interesują się ….. niż mną

W przyszłości będę nikim. Niczego nie osiągnę

Przyczyny depresji dziecięcej/ nastoletniej

BIOLOGICZNE – uwarunkowania genetyczne, nieprawidłowe neuroprzekaźnictwo w mózgu, zaburzenia hormonalne

PSYCHOLOGICZNE – niska samoocena, słabe umiejętności społeczne, nieumiejętność radzenia sobie w sytuacjach stresujących, brak poczucia bezpieczeństwa

ŚRODOWISKOWE – rozwód, separacja, utrata członka rodziny, alkohol, przemoc, problemy szkolne, odrzucenie przez grupę rówieśniczą, brak czasu dla dziecka, nadmierne zaangażowanie się rodziców w pracę zawodową i inne stresujące wydarzenie w życiu.

Silny lub przedłużający się stres może wywołać zaburzenia osobowości lub  depresję. Charakter tego impulsu niszczącego osobowość jest związany z działaniem hormonów stresu na ciało migdałowate i hipokamp. Kortyzol może zmniejszyć objętość hipokampu nawet o 15%, co prowadzi do osłabienia dostępu do wspomnień i trudności w adaptacji do nowych sytuacji. Zmniejsza się również zdolność do tworzenia nowych wspomnień i kojarzenia faktów, co może prowadzić do tzw. „pseudootępienia” w przebiegu głębokiej depresji. Zwiększenie aktywności ciała migdałowatego prowadzi natomiast to nadmiernych reakcji lękowych i pojawienia się objawów pochodnych jak obsesje i kompulsje, a następnie objawy depresyjne. 

Dziecięca/nastoletnia depresja

Wpływa na wszystkie aspekty życia młodego człowieka – od jakości snu po jakość relacji z innymi ludźmi. Bywa trudna do zauważenia, czasami skrywana, często pozostaje niewidzialna. Depresja może czasem przypominać inne problemy medyczne np. choroby tarczycy lub problemy neurologiczne.

Ukryta depresja powoduje, że młodzi ludzie długo chorują w ukryciu.

MASKI DEPRESJI

Nadużywanie substancji psychoaktywnych (używki)

Uzależnienie od komputera i internetu

Anoreksja

Samookaleczenia

Wśród starszej młodzieży mogą pojawić się dodatkowe symptomy zupełnie niekojarzone ze stereotypowym wyobrażeniem tej choroby:

maski bólowe – symptomem depresji jest wówczas ból różnego pochodzenia, najczęściej głowy lub mięśni (pleców, karku, barków, ramion), narządów płciowych, konkretnych nerwów (np. kulszowego), a nawet serca;

maski wegetatywne i psychosomatyczne – dotyczą rozmaitych sygnałów ze strony ciała, takich jak: swędzenie skóry, zespół niespokojnych nóg, problemy z trawieniem (nudności, zaparcia, kolki), kołatanie serca, skoki ciśnienia. Mogą też objawiać się pod postacią zmian w naturalnych cyklach funkcjonowania organizmu, np. zaburzeniach cyklu miesiączkowego u dziewcząt. Możliwe są również zawroty głowy, problemy z pamięcią, koncentracją, przyswajaniem informacji;

maski psychopatologiczne – są to objawy charakterystyczne dla chorób o podłożu psychicznym, np. zaburzenia lękowe (lęk przewlekły lub ataki paniki), fobie i natręctwa (zwłaszcza agorafobia, jadłowstręt);

maski behawioralne – mają związek ze zmianą zachowania lub przyzwyczajeń, poprzez które osoba chora chce zagłuszyć depresyjne stany umysłu. Dotyczy to  codziennych rytuałów odwracających uwagę od choroby, np. objadania się czy zakupoholizmu.

Niepokojące objawy powinny być impulsem do pełnej diagnozy stanu zdrowia dziecka, aby wykluczyć medyczne podłoże nieprawidłowości w funkcjonowaniu młodego człowieka.

Ochrona przed depresją:

Dobre relacje z rówieśnikami

Dobre relacje przynajmniej z jednym z rodziców /opiekunów

Posiadanie pasji/ konkretnego zajęcia (najlepiej wymagającego interakcji rówieśniczych)

Co warto mówić osobie w depresji?

Jestem przy Tobie                                                  Jestem tu, aby Cię wspierać

Nie jesteś z tym sam/a                                           Gdy obecne uczucia odejdą, ja                                                                              

Przykro mi, że przez to przechodzisz                     nadal tu będę

Jeśli chcesz, możesz ze mną porozmawiać           Jesteś dla mnie ważny/a

Możesz na mnie liczyć                                            Przytulić Cię?                              

Dlaczego trzeba leczyć nastoletnią depresją?

1.Objawy depresji upośledzają funkcjonowanie dziecka w sferach życia – rodzinnej, szkolnej, społecznej, interpersonalnej

2.Depresja jest przyczyną poważnych dodatkowych problemów, które mogą przetrwać do życia dorosłego (uzależnienia)

3.Depresja jest chorobą nawracającą – gdy nie jest leczona, rośnie ryzyko kolejnych epizodów

 

STATYSTYKA – POLSKA

2016

Dzieci wiek 7-12; zanotowano 10 prób samobójczych

Młodzież wiek 13-18, 466 prób samobójczych

2017

Dzieci wiek 7-12; zanotowano 28 prób samobójczych

Młodzież wiek 13-18; 702 próby samobójcze

2018

Dzieci i nastolatkowie; 746 prób samobójczych

92 ZE SKUTKIEM ŚMIERTELNYM

Gdzie szukać pomocy?

1.Wsparcie dla Nauczycieli i Rodziców – 800 100 100

Czynne od pon. do pt. W godz. 11:00-15:00

2.Linia Wsparcia – 800 70 22 22

Czynne każdego dnia, całą dobę, również w święta

  1. Kryzysowy Telefon Zaufania – 116 123

Czynne codziennie w godz. 14:00 – 22:00

 

Marta Walczak

psycholog

Literatura:

  1. Seligman M.E.P., Walker E.F., Rosenhan D.L. Psychopatologia.
  2. Bilikiewicz A. (red.), Psychiatria.
  3. Cierpiałkowska L. (red.), Psychologia zaburzeń osobowości.
  4. Bee H. Psychologia rozwoju człowieka.

Udostępnij